خلاصه محتوای جزء هفتم قرآن

ابتدای جزء هفتم

صفحه 122- سوره مائده
از آیات 82تا 86 در باره برخورد خوب اصمحه نجاشی پادشاه حبشه با مسلمانان مهاجر و حمایت از آنان است
مشرکین مکه مسلمانان از اقوام خود را تحت شکنجه قرار دادند تا از اسلام دست بردارند به امر پیامبر اکرم 11 مرد و 8زن مسلمان مخفیانه به حبشه مهاجرت کردند و بعد از مدتی تعداد دیگری هم مسلمانان مکه به آنها پیوستند که
قریب به 82نفر شدند سفرای مشرک مکه با هدایایی اقدام به بازگرداندن آنها کردند جعفر بن ابی طالب به عنوان بزرگ مسلمانان از جاهلیت زندگی مکیان و از احکام متعالی اسلام سخن گفت و نجاشی اسلام را تحسین کرد و از قرآن خواست که جعفر آیات سوره مریم را برای او خواند که نجاشی متقلب شد و سفرای مشرک را بیرون کرد و به مسلمانان پناه داد
پس از فتح خیبر حضرت جعفر بن ابی طالب عليه السلام
مسلمانان مهاجر ساکن در حبشه به همراه سی نفر از اسلام
مسیحیان فرستاده از طرف نجاشی به مدینه آمدند فرستادگان نجاشی با شنیدن آیات سوره یاسین منقلب شدند و به پیامبر اسلام ایمان آوردند این آیات نازل شد

آیه 83

ویژگی های حق طلبان از نصارا
نشر کننده حق زهد متکبر نبودن در آیه قبل
در این آیه
گوش کردن به قرآن انقلاب درونی و چشم اشک آلود معرفت به حق و اظهار ایمان و دعا برای پیوستن به شاهدین
84-شتاب در ایمان آوردن به خدا و طمع برای قرار گرفتن در زمره صالحین

85- پاداش آنها بهشت ابدی و پاداش و مقام محسنین
86- کفار و تکذیب کنندگان آیات الهی یاران جهنم اند
87-شأن نزول آیات 87- 89-
پیامبر در مورد معاد و حساب قیامت سخن گفت مردم متقلب شدند امام علی قسم خورد که شب ها نخوابد و عبادت کند
بلال قسم خورد هر روز روزه باشد،. عثمان بن مظعون قسم خورد زناشویی را ترک کند عایشه به همسر عثمان گفت چرا به خودت نمی رسی همسر عثمان جریان را گفت خبر به پیامبر رسید پیامبر مردم را در مسجد جمع کرد و فرمود چرا چیزهای پاکیزه را بر خود حرام کردید من که پیامبر خدا هستم هر روز روزه نمی گیرم با همسر رابطه دارم شب ها می خوابم و بخشی از شب را عبادت می کنم
مانند کشیش های مسیحی تارک دنیا نباشید رهبانیت امت من در جهاد است بر خود سخت نگیرید که بعض امت های گذشته به خاطر سخت گرفتن بر خود هلاک شدند عده ای گفتند ما بر ترک دنیا قسم خورده ایم چه کنیم این آیات نازل شد
فقط قسم عثمان مشروع نبود حکمی نداشت
چون در آیات قبل از زهد کشیش های مسیحی گفته شده بود تمجید قرآن به خاطر رهبانیت آنان نبود بلکه به خاطر ایمان آوردن آنان بود از یک طرف پرهیز از رهبانیت و ترک دنیا و از طرفی پرهیز از اتراف و خوشگذرانی امر اسلام به اعتدال و تقواست

آیه 87 - حلال و طیبات را بر خود حرام نکنید از حد و مرز اسلام تجاوز نکنید نه افراط نه تفریط

آیه 88- از رزق الهی حلال پاکیزه بخورید ولی تقوا را رعایت کنید یعتی افراط نکنید و حرام نخورید

آیه 89- قسم های لغو مانند عادت به قسم بدون لحاظ معنای آن یا از عصبانیت یا قسم به انجام امر نامشروع کفاره ندارد چون قسم محقق نمی شود
اما شکستن قسم های صحیح کفاره دارد
کفاره قسم اطعام یا پوشاندن ده فقیر غذا و لباس متعارف
لباس برای خانم ها باید با روسری باشد
یا آزاد کردن برده
و اگر هیچ کدام از آن دو را نتوانست انجام دهد سه روزه بگیرد ادای کفاره مجوز شکستن قسم نیست لذا وقتی قسم صحیح خوردید یعنی قسم با لفظ الله یا صفت خاص خدا و قسم بر امر مشروع یا مباح و قسم از روی اختیار باشد
قسم را حفظ کنید و نشکنید
خدا آیاتش را برای شکر گذاری شما بیان می کند

صفحه 123 -

آیه 90 - مائده
شأن نزول اول، قبل از بیان حکم شراب در اسلام سعدبن وقاص در جمعی از انصار بعد از غذا شراب خوردند و در اثر شراب شروع به بیان افتخارات خود کردند که بحث شان بالا گرفت و شخصی با استخوان شتری بینی او را شکست
برای داوری نزد پیامبر آمد این آیات نازل شد

شأن نزول دوم
علمای عامه گویند عمر علاقه زیادی به شراب داشت دعا می کرد خدا حکم شراب را بیان کند آیه 219 بقره بر حرمت شراب نازل شد عمر دوباره دعا کرد آیه 43 نساء نازل شد و نماز خواندن با مستی را حرام کرد عمر بار دیگر دعا کرد که آیه ای در مورد حکم شراب نازل شود آیه 90 سوره مائده نازل شد با توجه به تأکید فراوانی که در ابن آیه شد عمر گفت انتهینا انتهینا خودداری کردیم خودداری کردیم

90شیطانی و پلید بودن شراب و قمار بت پرستی و بخت آزمایی با تیر و غیب گویی دلیل حرمت و لزوم دوری از آنها
برای رستگار شدن است

91-هدف شیطان با اینها ایجاد دشمنی و کینه بین شما و بازداشتن شما از نماز و یاد خداست آیا بس می کنید

92-با اطاعت از خدا و پیامبر از آن اعمال زشت (خمر و میسر و بت) دوری کنید اگر به این دستورات عمل نکنید تبعات آن بر خودتان است پیامبر وظیفه ای جز ابلاغ ندارد

93- شأن نزول بعد از تحریم شراب و قمار عده ای نگران حال خود و مؤمنینی بودند که قبل از تحریم شراب شراب می خوردند و از دنیا رفته بودند
اهل ایمان و عمل صالح که قبل از تحریم شراب خوردند گناهی بر آنان نیست به شرط آنکه بعد از حکم تحریم مراحل ابتدایی (تقوایی که مقدمه و زمینه ایمان است)
و متوسط
( که تقوا نفوذ کرده و ایمان را تثبیت می کند
و عالی تقوا( که انسان را به نیکو کاری و احسان می رساند) را رعایت کنند که خدا محسنین را دوست دارد

94- شأن نزول در سال حدیبیه مسلمانان محرم شده برای عمره به مکه می رفتند در راه شکارهای زیادی بود که با دست و نیزه می توانستند شکار کنند در حالی که در حال احرام صید حرام بود این آیات نازل شد
وجود شکارهای زیاد که به نیزه و دست به راحتی می توانید شکار کنید ولی این شکار به خاطر احرام حرام است برای آزمایش شما و تحقق علم الهی در واقع خارج به اندازه ایمان به غیب شماست که آیا این ایمان به غیب در حدی هست که شما را از خدا بترساند و شما را از مخالفت امر خدا برحذر دارد هرکس بعد از این حکم از قانون خدا تعدی کند عذاب دردناک برای اوست

95- صید در حال احرام حرام و صید عمدی کفاره دارد
کفاره اش به اندازه صید از حیوانات حلال گوشت اهلی در کعبه قربانی کند و هم اندازه بودن صید و قربانی را دو عادل مشخص کنند یا اینکه کفاره اش در صورت نبود عدل قربانی
به اندازه قیمت صید مسکین اطعام کنند اندازه طعام برای هر مسکین 750 گرم است یا معادل اطعام هر مسکین یک روزه بگیرد تا کیفر عمل خود را بچشد
خدا گذشتگان قبل از این حکم را اگر مرتکب صید شده باشند می بخشد هرکس بعد از دادن کفاره دوباره صید در احرام را عمدا تکرار کند خدا از او انتقام میگیرد که خدا شکست ناپذیر و صاحب انتقام است

آیه 96-صید حلال دریایی برای بهره بردن محرم و کاروان حلال است برخلاف صید صحرایی رعایت تقوا برای محشور شدن نزد خدا
آیه 97- کعبه و ماه های حرام و قربانی برای اداره امور جهان اسلام و مردم کعبه مرکزیت،. ماه های حرام برای صلح،. قربانی برای اقتصاد جهان اسلام است
این احکام دقیق برای این است که نشانه ای باشد برای شما که بدانید خدا به آسمان و زمین و مافیهما و به هر چیزی علم دارد

احکام الهی علامت وسعت علم خداست

98- اگر کسی به این قوانین عمل نکند خدا شدید العقاب و اگر توبه کند و عمل کند غفور و رحیم است

99- وظیفه پیامبر فقط ابلاغ رسالت است و خدا به آشکار و پنهان شما عالم است

100- خبیث و طیب مساوی نیستند و لو بسیاری خبیث شگفت زده ات کند تقوا داشته باشید ای عاقلان تا رستگار شوید.
عوامل رستگاری پاک بودن و پرهیز از ناپاکی، تقوا و عقل

101-پیامبر در خطبه ای احکام حج را بیان می کرد عکاشه پرسید آیا حج هر سال بر ما واجب است پیامبر پاسخ نداد عکاشه سوال خود را تا سه بار تکرار کرد پیامبر ناراحت شد و فرمود وقتی پاسخ نمی دهم سوال را تکرار نکنید چون اگر بگویم واجب است به زحمت می افتید و اگر مخالفت کنید گناه کرده اید امت های گذشته به خاطر اصرار و لجاجت و پرسش های بی جا خود را هلاک کردند

اصل و قاعده عام این است که هرچه نمی دانید سؤال کنید اما هر عامی تخصیصی دارد در مواردی استثنا شده از جمله اگر سؤال کردید پاسخی نیامد اصرار بر آن نکنید
ا

این آیه نازل شد
از آنچه آشکار شدنش شما را ناراحت کند و به زحمت اندازد نپرسید اما اگر هنگام نزول آیه قرآن اصرار بر پرسش کنید قرآن پاسخ را روشن می کند به زحمت می افتید
اگر خداوند در قبال پاره ای از مسائل سکوت کرده غفلت نداشته می خواست شما را در توسعه قرار دهد لذا آنها را بخشیده است که خدا غفور و حلیم است

102 - گروهی از امت های قبل چنین سوالاتی کردند پس از روشن شدن پاسخ قبول نکردند و کافر شدند

103 - عرب جاهلی چهار استفاده از حیوان بحیره و سائبه وصیله و حام را بر خود حرام کرده بودند
بحیره شکافته گوش شتری که پنجمین بچه اش ماده بود
سائبه رها شده شتری که ده بار زاییده یا اینکه صاحبش برای آمدن از مسافرت آن را نذر خادمان بتخانه می کرد
وصیله گوسفندی که هفت بار یا چند بار دوقلو می زایید یا خود قلو با ماده و یک نر به دنیا می آمد
حام حیوان نری که ده بار تلقیح کرده بود
این حیوانات را آزاد و رها می کردند و هیچ بهره ای از آنها نمی بردند حیوان هم گاهی در اثر بی پناهی و گرسنگی یا درنده تلف می شد
اسلام این بدعت را برداشت
در اسلام بحیره سائبه فصیله حام نیست
کفار به دلیل بی عقلی به خدا دروغ می بستند

صفحه 125 سوره مائده آیه 104-
وقتی به قرآن و پیامبر دعوت می شوند می گویند آیا از دین پدران خود دست برداریم
به آنها بگو اگر پدران شما چیزی نمی دانستند و هدایت شده نبودند شما هم می خواهید مانند آنان جاهل و گمراه باشید

آیه 105- ای مؤمنین مواظب خود باشید اگر هدایت شده باشید گمراهی دیگران به شما آسیب نمی زند بازگشت شما به سوی خداست و در قیامت شما را به اعمالتان خبر می دهد

شأن نزول آیات 106 تا 108

ابن ابی ماریه ی مسلمان با تمیم و عدی مسیحی که دو برادر بودند به قصد تجارت از مدینه خارج شدند ابن ابی ماریه در راه بیمار مخفیانه وصیت نامه ای نوشت و اموال خود را در آن لیست و بین اموال خود مخفی کرد و دو مسیحی را وصیت کرد که اموالش را در مدینه به خانواده اش برسانند ابن ابی ماریه مرد همسفران مسیحی اموال قیمتی را برای خود برداشتند و مابقی را به بازماندگان ابن ابی ماریه دادند ورثه لیست اموال را در متاع میت دیدند و از آن دو مسیحی اموال مسروقه را خواستند آن دو اظهار بی اطلاعی کردند پیامبر اسلام آنها را سوگند داد و پس از قسم خوردن آنها را تبرئه کرد بعد از مدتی بعضی اموال نزد آنان دیده شد دروغشان اثبات شد سپس آیات فوق نازل شد و ورثه میت پس از ادای سوگند اموال خود را پس گرفتند

بخشی از احکام وصیت
106-ای مؤمنین هنگام مرگ دو شاهد عادل بر وصیت خود بگیرید اینجا منظور شهادت توأم با وصایت است یعنی دو عادلی که هم وصی باشند هم شاهد بر وصیت

و در سفر اگر مسلمان عادلی نبود دو نفر غیر مسلمان از اهل کتاب را وصی و شاهد بگیرید نه مشرک را
و در موارد مشکوک آن دو نفر غیر مسلمان را حبس و بعد از نماز آنان را وادار کنند قسم بخورند که حقیقت را به منافع مادی نمی فروشیم حتی اگر عليه اقواممان باشد و شهادت الهی را کتمان نمی کنیم که در غیر این صورت از گناه کاران خواهیم بود

107- اگر سوگند دروغ و گناه کاری آن دو شاهد غیر مسلمان آشکار شد دو نفر از ورثه به جای آنها و عليه آنها قسم خواهند خورد و در قسم خود بگویند شهادت ما از شهادت آنها به حق تزدبک تر است و ما مرتکب ستم نمی شویم در غیر این صورت از ستم کارانیم

آیه 108 - مائده
این حکم یعنی شهادت دادن در مسجد در حضور جمع بعد از نماز باعت می شود به خاطر ترس از خدا به حق گواهی دهند یا به خاطر ترس از مردم که سوگند هایی جای سوگتدشان را بگیرد و دروغشان فلش شود
تقوا داشته باشید یعنی با امر خدا مخالفت نکنید و آن را گوش کنید که که مخالفت شما با حکم خدا باعث فسق شما می شود خدا فاسقان را هدایت نمی کند

صفحه 126- سوره مائده
آیه 109 -

بپرهیزید از روزی که به انبیا گفته شود مردم دعوت شما را چگونه اجابت کردند و رسولان خدا بگویند نمی دانیم تو آگاه به غیبی یعنی ما ظاهر را می دانیم اما از باطن تو عالمی
ما علم نداریم هرچه می دانیم از علم توست

آیات 110 تا 120 مربوط به سرگذشت حضرت عیسی عليه السلام و مواهب الهی به ایشان است
آیه ی 110 یاد کن نعمت هایی که به تو و مادرت دادیم از جمله : تایید به روح القدس، سخن گفتن با مردم در کودکی و پیری، تعلیم کتاب و حکمت و تورات و انجیل
خلق پرنده از گل به اذن خدا، با دمیدن در پرنده گلی
شفای کور مادرزاد و بیماری پیسی، به اذن خدا و زنده کردن مردگان به اذن خدا و دور کردن شر بنی اسرائیل از تو و آوردن معجزات و آیات روشن توسط تو برای آنان
به جای ایمان آوردن گفتند سحر آشکار داری

111 - به حواریون الهام کردیم به من و پیامبرم ایمان آورند و آنها اطاعت کردند و گفتند ایمان آوردیم شاهد باش از تسلیم شدگانیم

112- حواریون از عیسی عليه السلام سفره آسمانی خواستند حضرت گفت اگر ایمان دارید از درخواست نابجا بپرهیزید
منظور از هل یستطیع آیا خدا مصلحت می داند یا می پذیرد

113- گفتند درخواست ما برای استفاده از مائده و کسب اطمینان قلبی است می دانیم به ما راست گفته ای و ما نیز از شاهدین بر قدرت حق و نبوت عیسی عليه السلام هستیم

114_ حضرت عیسی دعا کرد خدایا مائده ای از آسمان فرود آر که جشن برای مؤمنین از اولین تا آخرین و نشانه ای برای همگان باشد ما را روزی ده که بهترین روزی دهندگانی

115- خدا فرمود مائده را برایتان می فرستم ولی اگر بعد از این کافر شوید چنان عذابتان کنم که احدی را اینگونه عذاب نکرده باشم

116- به یاد آور زمانی که خدا به عیسی عليه السلام گفت آیا تو مادرت و خودت را برای مردم به عنوان معبود معرفی کردید عیسی گفت متزهی تو من به ناحق سخن نمی گویم
اگر گفته باشم تو می دانی تو از درون من آگاهی ولی من از ذات تو علم ندارم تو علام الغیوبی

117- گفته ام نبود مگر اینکه آنچه امرم کردی گفتم و آن اینکه خدایی را که رب من و شماست را پرستش کنید
تا در میان آنها بودم گواهشان بودم بعد از مرگم تو خود مراقب آنها بودی که تو بر همه چیز شاهدی

118-اگر عذابشان کنی بنده گانت هستند و اگر آنها را ببخشی تو عزیز و حکیمی
این سخن حضرت عیسی برای شفاعت مشرکین نیست بلکه برای سلب اختیار از خود است لذا نفرمود خدایا تو غفور و رحیمی

119)خدا فرمود این روز یعنی قیامت روزی است که راستی در گفتار و کردار، راستگویان را سود دهد پاداش آنها بهشت ابدی و رضایت خدا از آنها و خوشنودی آنها از خداست و این فوز بزرگ است

120 - تنها مالک و حاکم بر آسمانها و زمین و آنچه درانهاست فقط خداست و او بر همه چیز تواناست
معبود بودن شایسته ی وجودی است که علم و قدرت مطلق باشد نه حضرت مریم

پایان سوره ی مائده

آغاز سوره ی انعام

:: موضوعات مرتبط: خلاصه ی محتوای سوره های قرآن

شهادت حضرت زهرا...